Hiểu Biết Về Bệnh Zona Thần Kinh: Triệu Chứng, Nguyên Nhân và Phương Pháp Điều Trị

Bệnh zona thần kinh, hay còn gọi là herpes zoster, là một dạng nhiễm trùng do virus varicella-zoster, cũng là tác nhân gây bệnh thủy đậu. Virus này có thể tồn tại trong hệ thần kinh của cơ thể nhiều năm sau khi người bệnh đã khỏi thủy đậu, và có thể tái phát gây ra zona thần kinh.

Bệnh zona thần kinh là một loại nhiễm trùng do virus, đặc trưng bởi sự xuất hiện của phát ban da đỏ gây cảm giác đau rát. Vùng phát ban thường xuất hiện thành dải ở một bên cơ thể, như trên thân, cổ hoặc mặt.

Virus varicella-zoster, sau khi gây bệnh thủy đậu, sẽ tồn tại trong các dây thần kinh và tới một thời điểm nào đó có thể bị kích hoạt trở lại, gây ra bệnh zona thần kinh. Sự tái hoạt này có thể liên quan đến thay đổi trong hệ miễn dịch của cơ thể.

Zona thần kinh có khả năng lây nhiễm thông qua tiếp xúc trực tiếp, đặc biệt là khi các mụn nước vỡ ra, chứa virus. Tuy nhiên, người tiếp xúc sẽ phát bệnh thủy đậu chứ không phải zona. Vì vậy, những người mắc zona cần hạn chế tiếp xúc với người khác cho đến khi các vết thương lành lại.

Kết quả là bệnh không gây tử vong nhưng có thể gây ra những cơn đau khó chịu. Việc tiêm vắc-xin có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh và điều trị sớm cũng giúp giảm thời gian mắc bệnh và nguy cơ biến chứng.

Nhận diện triệu chứng của zona thần kinh

Các triệu chứng zona thần kinh bao gồm cảm giác đau và nóng rát.

Triệu chứng đầu tiên người bệnh thường gặp phải là đau nhói và nóng rát ở một bên cơ thể. Sau đó, phát ban đỏ sẽ xuất hiện, kèm theo là một số triệu chứng khác như:

Dấu hiệu ngoài đau và phát ban:

Một số biến chứng nghiêm trọng nhưng hiếm gặp có thể xảy ra như:

Nguyên nhân dẫn đến zona thần kinh

Bệnh zona thần kinh chủ yếu là do virus varicella-zoster gây ra. Bất kỳ ai từng mắc thủy đậu đều có nguy cơ cao mắc bệnh zona sau này. Virus sẽ ngủ trong cơ thể và khi hệ miễn dịch suy giảm, chúng có thể tái hoạt động và gây ra các triệu chứng của bệnh.

Chưa có lý do cụ thể nào được xác định cho sự tái hoạt của virus, nhưng tuổi tác và khả năng miễn dịch suy giảm là những yếu tố có thể liên quan. Virus varicella-zoster thuộc nhóm virus herpes, không giống với các loại virus gây bệnh mụn rộp hay herpes sinh dục.

Thời gian hồi phục bệnh zona thần kinh thường là 2-3 tuần.

Đối tượng có nguy cơ mắc bệnh zona thần kinh

Bệnh zona thần kinh thường tự khỏi trong khoảng 2-3 tuần. Tuy nhiên, có khoảng 1/3 số người sẽ mắc bệnh này ít nhất một lần trong đời, đặc biệt là người lớn tuổi và những ai có hệ miễn dịch suy yếu.

Các yếu tố tiềm ẩn làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh zona bao gồm:

Biến chứng của bệnh zona thần kinh

Bệnh zona không gây tử vong nhưng có thể kéo theo nhiều biến chứng nghiêm trọng. Dưới đây là một số biến chứng thường gặp:

Đau thần kinh mãn tính: Sau khi hết phát ban, nhiều bệnh nhân vẫn cảm thấy đau nhức và tê tại vùng da đã nhiễm bệnh.

Mù mắt: Biến chứng này xảy ra khi virus ảnh hưởng đến dây thần kinh thị giác và có thể gây ra cơn đau nhức mắt.

Tổn thương dây thần kinh: Một số bệnh nhân có thể gặp khó khăn trong việc cảm nhận, giữ thăng bằng hoặc ảnh hưởng đến thính giác.

Nhiễm trùng da: Biến chứng này có thể xảy ra nếu vết thương bị bội nhiễm.

Phương pháp điều trị bệnh zona thần kinh

Bệnh zona thường có thể được chẩn đoán qua khám lâm sàng. Bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm bổ sung nếu cần thiết để xác định sự hiện diện của virus.

Mặc dù không có thuốc chữa trị hoàn toàn cho zona thần kinh, việc điều trị sớm bằng thuốc kháng virus có thể giảm nguy cơ biến chứng và giúp hồi phục nhanh hơn. Một số loại thuốc có thể được kê đơn bao gồm:

Để giảm cơn đau, bác sĩ có thể chỉ định:

Kem capsaicin;

Chăm sóc và sinh hoạt cho người bệnh zona thần kinh

Nên sử dụng nước mát hoặc gạc ướt để làm dịu cơn ngứa và đau. Cố gắng giảm thiểu căng thẳng cũng rất quan trọng cho sức khỏe tổng thể của bạn.

Bệnh zona thần kinh có lây không?

Bệnh zona thần kinh có thể lây từ người sang người qua tiếp xúc gần. Tuy nhiên, người bị lây nhiễm có thể không phải bị zona mà là bệnh thủy đậu nếu chưa mắc bệnh này trước đó.

Người bệnh nên tránh thực phẩm chứa nhiều chất béo.

Bệnh zona thần kinh nên kiêng ăn gì?

Các loại thực phẩm nên tránh:

Trong khi đó, những thực phẩm nên bổ sung bao gồm:

Những thực phẩm giàu dinh dưỡng như vitamin A, B12, C, E và kẽm sẽ hỗ trợ hệ miễn dịch tốt hơn. Axit amin lysine cũng có tính chất ức chế virus.

Lysine: Axit amin này có tác dụng ngăn cản sự phát triển của một số loại virus, bao gồm cả virus gây zona.

Chất dinh dưỡng quan trọng: Chế độ ăn cần đảm bảo đa dạng để tránh thiếu hụt dinh dưỡng làm suy yếu miễn dịch.

Carbohydrate phức hợp: Các loại thực phẩm như ngũ cốc nguyên hạt có thể cải thiện sức khỏe và giảm viêm.

Cách phòng ngừa và lưu ý trong sinh hoạt để giảm lây nhiễm

Để giảm nguy cơ lây nhiễm cho người khác và hạn chế biến chứng, bạn nên:

Cách tốt nhất để phòng ngừa là tiêm phòng vắc-xin thủy đậu, giúp nâng cao hệ miễn dịch và giảm nguy cơ mắc bệnh zona.

Tiêm vắc-xin thủy đậu là cách hiệu quả nhất để phòng bệnh.

Nếu bạn mắc bệnh zona, hãy thực hiện điều trị kịp thời để giảm thiểu cơn đau và ngăn ngừa biến chứng không mong muốn.