Những Điều Thú Vị Về Hệ Mặt Trời Mà Bạn Chưa Biết

Các bức tranh về Hệ Mặt trời thường gây hiểu nhầm lớn về kích thước và khoảng cách giữa các hành tinh.

Chắc hẳn bạn đã từng nhìn thấy nhiều hình ảnh minh họa cho Hệ Mặt trời, những hình ảnh này thường không phản ánh kích thước và khoảng cách thực sự của các hành tinh. Để dễ dàng hình dung cho người xem, chúng thường được phóng đại kích thước và đặt gần nhau hơn thực tế. Khi nhìn Hệ Mặt trời từ xa, các thiên thể trở nên quá nhỏ để chúng ta có thể thấy bằng mắt thường.

Trong không gian thật, Hệ Mặt trời gần giống với khung cảnh của bầu trời đêm từ Trái đất. Thật vậy, khi chúng ta ngước lên bầu trời, chúng ta đang nhìn thấy một phần lớn của Hệ Mặt trời.

Khi xem xét các hành tinh và quỹ đạo của chúng với tỷ lệ chuẩn, ta nhận thấy rằng quỹ đạo của Trái đất gần Mặt trời hơn so với các hành tinh bên ngoài. (Ảnh: Spacecentre).

Nếu chúng ta mô phỏng tỷ lệ thật, từ một góc nhìn bên ngoài, Mặt trời sẽ chỉ như một điểm sáng nhỏ. Một số hành tinh lớn có thể giống như những ngôi sao, trong khi các hành tinh khác lại quá mờ để nhìn thấy.

Chuyển động thực tế của Hệ Mặt trời và Trái đất

Các hành tinh trong Hệ Mặt trời không ngừng quay quanh trục của chúng và Mặt trời. Đối với một người đứng trên Trái đất, có thể cảm thấy mình đang đứng yên, nhưng thực tế không phải như vậy. Trái đất quay quanh trục của nó với tốc độ gần 1700 km/h, tương đương với 0,5 km/s.

Con số này có vẻ ấn tượng, nhưng so với các chuyển động khác trong Hệ Mặt trời và dải ngân hà, tốc độ này không đáng kể.

Trái đất quay quanh Mặt trời với tốc độ nhanh hơn nhiều, đạt khoảng 30 km/s. Sau một năm, Trái đất trở lại gần vị trí xuất phát, nhưng do Mặt trời cũng di chuyển, nên không hoàn toàn giống như điểm khởi đầu.

Mô hình cho thấy cách các hành tinh quay quanh Mặt trời và di chuyển qua dải ngân hà theo hướng khác, nhưng vẫn nằm trong cùng một mặt phẳng. (Ảnh: Rhys Taylor).

Mọi thành phần trong dải ngân hà, từ các ngôi sao, hành tinh, đến các đám mây khí, đều di chuyển. Từ Trái đất, chúng ta cách trung tâm dải ngân hà khoảng 25.000 năm ánh sáng, và Mặt trời di chuyển quanh dải ngân hà theo dạng elip, mất khoảng 220 đến 250 triệu năm để hoàn thành một vòng.

Tốc độ di chuyển của Mặt trời trong hành trình này ước tính từ 200 đến 220 km/s, một con số rất ấn tượng so với tốc độ của Trái đất quanh Mặt trời.

Dù vậy, trong suốt hành trình này, tất cả các hành tinh vẫn giữ nguyên vị trí trên mặt phẳng, không có hiện tượng kéo giãn hay dịch chuyển giữa các hành tinh như một số hình ảnh minh họa thường thấy.

368 km/s là tốc độ mà chúng ta đang di chuyển trong không gian

Không chỉ Trái đất hay Mặt trời, mà toàn bộ dải ngân hà cũng đang chuyển động do sự tương tác của lực hấp dẫn giữa các vật chất trong không gian. Trong cụm địa phương của chúng ta, với hàng chục thiên hà, có thể đo tốc độ của Milky Way khi so sánh với thiên hà lớn nhất trong cụm, Andromeda.

Các nhà khoa học ước tính Andromeda đang di chuyển về hướng Mặt trời với tốc độ 301 km/s. Khi kết hợp với vận tốc của Mặt trời trong Milky Way, hai thiên hà đang tiến gần nhau với tốc độ 109 km/s.

Tại quy mô vĩ mô, không chỉ có Trái đất và Mặt trời di chuyển, mà toàn bộ dải ngân hà và cụm địa phương cũng đang chuyển động do các lực vô hình. (Ảnh: NASA/ESA).

Các cụm địa phương không phải là nơi cô lập. Những thiên hà xung quanh cũng tạo ra lực hút, khiến các nhà khoa học cho rằng những cấu trúc xa xôi này có thể tạo ra thêm 300 km/s tốc độ chuyển động.

Gộp tất cả các chuyển động lại với nhau, từ việc Trái đất quay quanh trục, quay quanh Mặt trời, cho đến Mặt trời di chuyển trong dải ngân hà, thì tốc độ thực sự mà chúng ta đang chuyển động trong không gian đạt đến 368 km/s, với một biên độ +/- 30 km/s, tùy vào thời điểm trong năm và hướng mà Trái đất đang quay, theo Ethan Siegal, Tiến sĩ vật lý thiên văn tại Đại học Florida.

Các hành tinh của chúng ta và những hành tinh khác quay quanh Mặt trời trong cùng một mặt phẳng, và toàn bộ mặt phẳng đó đang di chuyển theo quỹ đạo hình elip trong dải ngân hà.

Với việc mỗi ngôi sao tương tự như Mặt trời trong dải ngân hà cũng di chuyển theo hình elip, Hệ Mặt trời sẽ đi vào và ra khỏi mặt phẳng dải ngân hà trong hàng triệu năm, mất khoảng 200-250 triệu năm để hoàn thành một vòng quay quanh dải ngân hà.