Khảo Sát Độ Sâu Bí Ẩn Của Sa Mạc Sahara: Những Phát Hiện Bất Ngờ

Sa mạc là một trong những bề mặt thú vị của Trái đất, với hàng triệu tấn cát trải dài trên diện tích mênh mông. Điển hình trong số đó là sa mạc Sahara, được biết đến với kích thước khổng lồ và những bí ẩn dưới lớp cát dày đặc.

Cách Thức Đo Độ Sâu Của Sa Mạc Sahara

Hình thành khoảng 2,5 triệu năm trước, sa mạc Sahara hiện diện trên diện tích lớn tại Bắc Phi, bao phủ 12 quốc gia như Algerie, Ai Cập, Libya và Mali. Với chiều dài lên tới 5.600 km và chiều rộng khoảng 1.600 km, tổng diện tích của vùng đất này vượt quá 9 triệu km², chiếm 32% diện tích châu Phi. Thực tế, diện tích của nó còn đang ngày một mở rộng với khoảng 650.000 km² gia tăng kể từ năm 1962.

Sa mạc Sahara là một trong những sa mạc lớn nhất thế giới. (Ảnh: Baidu).

Khi đề cập đến độ sâu của Sahara, câu hỏi đặt ra là: dưới lớp cát đó, có gì ẩn giấu? Truyền thống, các phương pháp đo độ sâu như khoan trực tiếp rất khó khả thi trong môi trường như Sahara, nơi cát dễ dàng chôn vùi mọi thiết bị.

Giải pháp được các nhà khoa học áp dụng là công nghệ radar, cho phép xác định độ sâu mà không cần phải tiếp xúc trực tiếp với cát. Radar phát sóng điện từ, xuyên qua lớp cát và phản xạ về lại cảm biến, từ đó xác định được độ sâu một cách nhanh chóng và chính xác.

Thực tế, độ sâu của sa mạc không ổn định và có sự thay đổi lớn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như hình dạng địa hình và tác động của gió. Độ sâu trung bình được tính toán lên tới khoảng 150 mét, tương đương với tòa nhà 50 tầng, trong khi điểm sâu nhất ghi nhận lên đến 320 mét.

Không thể dùng máy xúc để đo độ sâu của sa mạc Sahara. (Ảnh: Baidu)

Với độ sâu ấn tượng này, không có gì khó hiểu khi trữ lượng cát ẩn giấu bên dưới được đánh giá rất lớn. Nhưng điều gì thực sự có mặt dưới lớp cát dày đặc của Sahara?

Nghiên Cứu Về Thành Phần Dưới Lớp Cát

Nhiều người đã thắc mắc về khả năng sử dụng cát từ sa mạc cho xây dựng, tuy nhiên, cát Sahara không thích hợp cho mục đích này vì nó quá mịn và nhẵn. Cát sa mạc thiếu các liên kết hóa học cần thiết, làm cho nó trở nên kém chắc chắn trong các công trình xây dựng.

Cát của sa mạc quá mịn và nhẵn nên không thể dùng trong xây dựng. (Ảnh: Baidu)

Hàm lượng kiềm cao trong cát cũng gây ra nhiều phản ứng hóa học không mong muốn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng công trình. Hơn nữa, việc đào cát trong một khu vực rộng lớn như Sahara cũng là một thách thức lớn.

Khi khám phá sự hình thành cát sa mạc, các nhà địa chất nhận ra rằng cát thường bắt nguồn từ sự phong hóa của các loại đá như granit và gneiss. Sự chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm tạo ra áp lực mạnh mẽ lên đá, từ đó dẫn đến sự nứt vỡ và hình thành cát.

Bên dưới đáy của sa mạc là lớp đá nền không bị phong hóa. (Ảnh: Baidu)

Sự phong hóa diễn ra chủ yếu trên bề mặt, dưới lòng đất, điều này giảm dần. Khi độ sâu tăng lên, các nhà khảo sát thường gặp kích thước cát lớn hơn, đôi khi là đá và sỏi. Nếu tiếp tục đào sâu, chúng ta có thể thấy một lớp đá nền chưa bị phong hóa, nơi có thể ẩn chứa nhiều khoáng sản quý giá.

Đến được lớp đá nền có thể xem như một cột mốc quan trọng để hiểu hơn về cấu trúc địa chất của Sahara. Notably, các nghiên cứu cũng cho thấy rằng bên dưới lớp cát, từng tồn tại các dấu tích của sông và hồ.

Những dấu tích này đã được quan sát và lập bản đồ bởi NASA thông qua hình ảnh vệ tinh. Bản đồ hiển thị một hồ nước cổ đại khổng lồ dưới sa mạc với diện tích lên tới 108.000 km² và độ sâu khoảng 247 mét.

Trên thực tế, tổng thể địa hình của sa mạc Sahara có rất nhiều dấu tích sông và hồ ở bên dưới lớp cát. (Ảnh: Baidu)

Khoảng 5.000 đến 6.000 năm trước, Sahara từng là một khu vực ẩm ướt với nhiều cây xanh và động vật, điều này khác xa hình ảnh khô cằn hiện tại. Các nhà khảo cổ đã phát hiện nhiều hóa thạch khủng long và chứng cứ về sự tồn tại của con người dưới lòng sa mạc.

Nhóm nghiên cứu từ Đại học Stony Brook đã phát hiện hóa thạch của các sinh vật biển, cho thấy Sahara đã từng là nơi trú ngụ của nhiều loài động vật biển. Những hóa thạch này chứng minh rằng khu vực này đã trải qua những biến đổi địa chất lớn qua nhiều triệu năm.

Không chỉ có đá, các nhà khoa học còn tìm thấy rất nhiều hóa thạch khác nhau trong lòng sa mạc Sahara. (Ảnh: Baidu)

Các nhà khảo cổ đã từng phát hiện hóa thạch cá voi 36 triệu năm tuổi tại Ai Cập, chỉ ra rằng sa mạc từng là đáy biển. Biến đổi hình thái địa chất đã đưa khu vực này ra khỏi lòng đại dương thành lục địa ngày nay.

Tuy nhiên, “thời kỳ ốc đảo” kéo dài này không tồn tại mãi mãi. Nguyên nhân dẫn đến sự thay đổi này, theo nghiên cứu, là do sự dịch chuyển của trục trái đất, làm thay đổi khí hậu của vùng đất này.

Các hóa thạch của loài động vật cổ đại được tìm thấy dưới lớp cát của Sahara. (Ảnh: Baidu)

Chuyển động tuế sai của trái đất đã ảnh hưởng đến lượng ánh sáng mặt trời mà Sahara nhận được, dẫn đến biến đổi khí hậu khô cằn hiện tại.