Deepfake: Công Nghệ Nguy Hiểm Và Cách Để Phát Hiện

Deepfake đã trở thành một hiện tượng đáng lo ngại trong thế giới số ngày nay, với việc hình ảnh và video giả mạo xuất hiện ngày càng nhiều trên internet. Vậy chúng ta có thể làm gì để nhận diện và ngăn chặn những tác động tiêu cực từ công nghệ này?

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về nguy cơ của deepfake và cách phát hiện chúng, lược dịch từ tác giả Gavin Phillips trên trang Makeuseof.

Thế giới hiện đại ngày càng bị phụ thuộc vào hình ảnh và video, từ các chương trình truyền hình cho đến mạng xã hội như YouTube hay Facebook. Thế nhưng, với sự phát triển của công nghệ deepfake, khả năng bóp méo sự thật đã khiến chúng ta phải đặt ra nhiều câu hỏi về tính xác thực của những hình ảnh hay video mà mình tiếp nhận hàng ngày. Nếu bạn hoặc người thân trở thành nạn nhân của deepfake, bạn nên làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?

Internet đã kết nối con người lại gần nhau, nhưng cũng đồng thời mang lại không ít rủi ro về bảo mật thông tin cá nhân. Những vụ việc bị đánh cắp thông tin không phải là điều hiếm gặp, và sự kiện gần nhất là hàng trăm ngàn thông tin người dùng Zoom bị rò rỉ trên mạng.

Deepfake đã gây ra một cơn bão mới trong cuộc sống số, khi mà việc tạo ra video giả mạo không còn chỉ dành cho những chuyên gia công nghệ mà bất kỳ ai cũng có thể thực hiện dễ dàng với chi phí thấp.

Sự nổi lên của deepfake hiến vấn đề về hình ảnh, video trên mạng phức tạp hơn bao giờ hết.

Định Nghĩa Về Deepfake

Deepfake là công nghệ mà qua đó, người sử dụng có thể chỉnh sửa khuôn mặt và khẩu hình của một nhân vật trong video hoặc hình ảnh bằng trí tuệ nhân tạo (AI) và các thuật toán mã nguồn mở. Nếu chỉ dùng cho mục đích hài hước thì nó có thể vô hại, nhưng khi bị lạm dụng, deepfake trở thành một công cụ nguy hiểm, phục vụ cho các hành vi xấu như tạo ra video khiêu dâm giả mạo hay tin tức sai lệch.

Deepfake là từ ghép giữa “deep learning” và “fake”, trong đó “fake” thể hiện mục đích tạo ra nội dung giả mạo, còn “deep learning” liên quan đến quy trình học của AI.

Thuật ngữ Deepfake là từ ghép của “deep learning” và “fake” .

Các sản phẩm deepfake sử dụng AI trải qua hai giai đoạn chính: nạp dữ liệu đầu vào và xây dựng mô hình để xử lý, học hỏi từ đó. Dữ liệu đầu vào thường là video hoặc hình ảnh cùng với các thuật toán như TensorFlow hay Keras, cho phép AI dễ dàng ghép khuôn mặt một cách tinh vi.

Nguy Cơ Đến Từ Deepfake

Chúng ta tiếp xúc với vô số hình ảnh và video mỗi ngày, đặc biệt trên các mạng xã hội. Cần nhận thức rằng nhiều nội dung đã được chỉnh sửa, nhưng deepfake lại khác biệt ở khả năng làm giả một cách tinh vi hơn cả. Nó có thể tạo ra video giống đến mức khó có thể nhận biết.

Ví dụ, một video deepfake của cựu tổng thống Obama đã khiến người xem phải suy nghĩ về sự nghiêm trọng của công nghệ này. Trong video đó, có người giả mạo ông Obama nhưng lại phát ngôn lời nói của một người khác, tạo ra lo ngại về khả năng thao túng thông tin.

Đoạn video giả mạo hình ảnh, giọng nói ông Obama.

Điều đáng lo ngại là deepfake không còn là công nghệ chỉ dành cho các chuyên gia, mà bất kỳ ai cũng có thể sử dụng chỉ với một chiếc PC đơn giản.

Phim Khiêu Dâm Ghép Mặt Người Nổi Tiếng

Lạm dụng deepfake, kẻ xấu có thể tạo ra nhiều video khiêu dâm ghép mặt người nổi tiếng như Emma Watson hay Taylor Swift. Những video này thu hút hàng triệu lượt xem, nhưng không ai có động thái gỡ bỏ chúng khỏi các trang web khiêu dâm.

Mỹ nhân của Marvel là một trong những nạn nhân của deepfake.

Giám đốc nghiên cứu tại Sensity, Giorgio Patrini, đã chỉ ra rằng việc những video này tồn tại mà không có lý do chính đáng hay ràng buộc pháp lý là một thực trạng đáng lo ngại.

Hãm Hại Phụ Nữ Bằng Video Khiêu Dâm

Không chỉ người nổi tiếng, mà phụ nữ bình thường cũng trở thành nạn nhân của deepfake. Một nghiên cứu cho thấy có hơn 100.000 bức ảnh khỏa thân được tạo ra từ deepfake, phần lớn là từ mạng xã hội.

Bot trên Telegram đã giúp người dùng không am hiểu về công nghệ này có thể dễ dàng tạo ra hình ảnh giả mạo bằng cách chỉ cần tải ảnh lên. Tuy nhiên, bot này nhắm tới chủ yếu là hình ảnh của phụ nữ, điều này đang gây ra sự phẫn nộ trong cộng đồng.

Bot là sự bổ sung hoàn hảo cho công nghệ deepfake.

Các hành động liên quan đến việc sử dụng bot này để đánh cắp hình ảnh của phụ nữ đã gây ra nhiều hệ lụy nặng nề. Nạn nhân phải đối mặt với sự xâm hại danh dự và có thể trở thành mục tiêu của các cuộc tống tiền.

Tác Động Tiêu Cực Đến Xã Hội

Deepfake không chỉ đơn thuần là một công nghệ; nó còn có thể phá hủy niềm tin giữa người với người. Kẻ xấu có thể giả mạo lời nói của ai đó nhằm lợi dụng sự tin tưởng của người khác, dẫn tới những hành vi xấu như quấy rối hay đánh cắp thông tin.

Cách Nhận Diện Và Ngăn Chặn Deepfake

Ngày nay, với sự tinh vi của công nghệ deepfake, việc nhận diện chúng ngày càng khó khăn hơn. Mặc dù không có một tiêu chuẩn cụ thể nào để xác định deepfake, bạn có thể chú ý đến một số dấu hiệu như hình ảnh mờ hoặc video lỗi giọng nói.

Microsoft Video Authenticator là một công cụ phát hiện deepfake do Microsoft phát triển.

Các Công Cụ Phát Hiện Deepfake

Nhiều tập đoàn công nghệ hiện đang phát triển công cụ để phát hiện deepfake. Một trong số đó là Microsoft Video Authenticator, cho phép kiểm tra độ xác thực của video trong vòng vài giây. Các trang mạng xã hội cũng đã triển khai tính năng chặn deepfake để bảo vệ người dùng.