Khám Phá Âm Thanh Từ Hố Đen: Cách Con Người Nghe Thấy Vũ Trụ

Khám phá vũ trụ có thể khiến nhiều người nghĩ rằng âm thanh không thể tồn tại trong không gian do không có môi trường để truyền tải sóng âm. Thực tế khác hẳn, con người đã phát triển nhiều phương pháp để ‘nghe’ các hiện tượng vũ trụ một cách độc đáo.

Cách đây không lâu, NASA Exoplanets đã chia sẻ thông tin thú vị về cách mà chúng ta có thể cảm nhận âm thanh từ những hố đen bí ẩn. Vào tháng 5, cơ quan này đã công bố một đoạn âm thanh kéo dài 35 giây, ghi lại được âm thanh từ hố đen tại trung tâm cụm thiên hà lớn ở chòm sao Perseus, cách Trái đất khoảng 240 triệu năm ánh sáng.

Âm thanh thu được từ vật thể này có âm hưởng trầm thấp, gợi nhớ đến âm thanh của cánh cửa kêu kẽo kẹt khi mở ra và đóng vào.

Gần đây, quan điểm rằng vũ trụ không có âm thanh đã thay đổi. Đài quan sát tia X Chandra của NASA đã ghi lại các sóng âm từ một hố đen dưới dạng dữ liệu thiên văn và chuyển đổi chúng thành âm thanh mà con người có thể nghe được.

Thực tế, dữ liệu này đã được thu thập từ hơn 20 năm trước. Những sóng áp suất (hay sóng âm) này trải dài tới 30.000 năm ánh sáng và bao trùm cụm thiên hà Perseus có chiều rộng lên tới 11 triệu năm ánh sáng, tạo điều kiện cho sóng âm có thể di chuyển.

“Trong 10 năm đầu của công việc, tôi chỉ tập trung vào việc thu thập hình ảnh trong dải ngân hà. Nhưng sau đó, tôi nhận ra công việc của mình không hỗ trợ cho những người không chuyên hay có vấn đề về thị lực”, nhà khoa học Kimberly Arcand chia sẻ với NPR.

Bà đã biến đổi sóng áp suất từ hố đen thành âm thanh mà con người có thể cảm nhận được, một quá trình được gọi là “âm thanh hóa” dữ liệu. Bà cũng đã thu âm thanh từ nhiều vật thể khác nhau trong vũ trụ, mỗi loại vật chất như đám mây liên sao hay ngôi sao sẽ có âm thanh riêng biệt.

Theo thông tin từ NPR, việc “âm thanh hóa” đã giúp các nhà thiên văn học tổng hợp các sóng âm trong cụm thiên hà. Những âm thanh này được điều chỉnh để nằm ở tần số cao hơn 57-58 quãng tám so với nốt đô giữa (C4). Để tai người có thể nghe thấy, Đài quan sát Chandra đã nâng tần số lên 4 tỷ lần so với ban đầu.

Đài quan sát tia X Chandra đã bắt đầu thu thập dữ liệu sóng âm của hố đen từ năm 2003. (Ảnh: NASA).

Việc công bố âm thanh của hố đen trong chòm sao Perseus là một phần trong sự kiện Tuần lễ Hố đen (Black Hole Week) năm 2022.

Bên cạnh đó, NASA còn công bố âm thanh được thu thập từ dữ liệu ánh sáng phát ra từ hố đen của thiên hà M87, nằm cách Trái đất khoảng 53,5 triệu năm ánh sáng.

Cũng trong khuôn khổ một dự án “âm thanh hóa” khác, Erin Kara, nhà vật lý thiên văn tại Viện Công nghệ Massachusetts, cùng đội ngũ nghiên cứu đã sử dụng tín hiệu từ các vụ nổ tia X để lập bản đồ cho môi trường xung quanh hố đen, tương tự như cách mà loài dơi phát hiện mồi.